Năm 1994, Chú Hưng đi thăm quê, về cho biết nhà thờ Truyền Tin đẹp quá mà dân định phá đi xây lại. Chú cho tôi xem hình chụp đứng cạnh đống gạch rất lớn phía ngoài nhà thờ. Bên ngoài kiểu mẫu nhà thờ thường thôi, thua nhà thờ Kính Danh với những mái cong truyền thống, nổi bật là phương đình hai lớp mái và cây đa cổ thụ làm tăng vẻ thuần túy Việt Nam. Tháng 7/95, Cháu Phượng Chi về thăm Bà Nội, cũng đồng ý với chú Hưng, và cho xem mấy hình phiá trong không đủ ánh sáng, nhiều chạm trổ đẹp. Bẵng đi đến lúc chúng tôi chuẩn bị về thăm quê, dự định đầu tháng 12/95, cả hai Chú Cháu cùng nhắc lại chuyện nhà thờ và mong tôi làm sao giữ lại! Thực tình, tôi không nhớ đã có dịp bước chân vào hai nhà thờ họ Truyền Tin và Kính Danh bao giờ. Bởi vì sinh trưởng ở Hà Nội, thỉnh thoảng có kỳ hè, tôi được về chơi một hai tuần, không vào dịp Lễ Quan Thầy họ giáo nên chỉ đi Lễ Chúa Nhật nhà thờ Đồng Quan.

Từ lần nghỉ hè sau hết ở quê tới lần về năm 1995 là đã 43 năm xa cách. Cảnh trí thay đổi nhiều. Đường vôi rộng rãi, ô tô lưu thông thuận tiện, 99% nhà xây mái ngói, mái bằng. Nói chung cả nước, tôi thấy thêm nhiều thứ có dấu hiệu phát triển tiến bộ. Nhưng có nhiều thứ mất đi những nét đặc thù như dân tình thuần hậu chất phác, giọng nói Hà Nội "văn vật ngàn năm," cây đa cổ thụ huyền bí .... Lũy tre xanh duyên dáng được thay bằng rặng cây bạch đàn, cột ăng ten ti vi vươn cao thế chỗ cây cau thẳng tắp nổi bật trên nền trời.

Xe chúng tôi vừa rẽ phải vào đường chính Luật Trung, nhà thờ Kính Danh còn đó nhưng cây đa bị chủ nhiệm hợp tác xã hạ bán làm củi đã lâu. Bây giờ tôi thấy cái cổng tháp ba tầng xây dở to tướng sát đường, án ngữ quần thể nhà thờ. Chính vì vị trí tháp này, ban giáo họ đã làm Cha xứ hồi đó phiền lòng không ít, và nó chỉ được xây xong khi Cha Tám về phục vụ.

Từ cổng nhà Chú Ngọc nhìn ra hướng giữa làng, tôi thấy nhà thờ Truyền Tin có thêm cái tháp, trông ra giống là một nhà thờ hơn trước. Tháp xây năm 1952 sau khi tôi rời đó nên tôi không biết. Tôi cũng không biết mặt Chú Ngọc, em út của tôi, cho tới hôm ấy. Chú đã 40 tuổi và có vợ năm con. Chú được sinh ra sau ngày Hải Phòng đổi chủ năm 1955. Cụ thân sinh chúng tôi không được may mắn thấy Chú ấy vì Cụ mất năm 1979 ở Seattle, Washington.

Ngày thứ hai ở quê nhà, Ban Họ Giáo Truyền Tin đến xin chúng tôi yểm trợ làm nhà thờ mới. Họ nói là thay thế nhà thờ bây giờ hư hỏng, mối mọt, và quá nhỏ khiến gần nửa số giáo dân đứng ngoài dự lễ. Họ cho xem họa đồ thiết kế đã được Tỉnh cấp giấy phép. Tôi khen họ có dự án đáp ứng nhu cầu phụng vụ và quan tâm đến tương lai Giáo Hội. Rồài cho biết chúng tôi đã thăm viếng nhiều nhà thờ kiểu như thế, ở trong nước và nhất là ở Âu Châu, vô cùng đẹp đẽ lớn lao. Chúng tôi cũng nói tới nhà thờ Phát Diệm là niềm tự hào chung của người Việt Nam và là địa điểm du lịch nổi tiếng hấp dẫn du khách ngoại quốc tham quan. Cái độc đáo của Cụ Sáu là đã xây nhà thờ Phát Diệm, áp dụng kiểu mẫu kiến trúc mái cong và mỹ thuật Việt Nam. Cụ thêm những biểu tượng Thánh Kinh và Giáo Hiệu, làm cho nhà thờ khác hẳn với các đình, chùa. Ấy là chưa kể tới cái kỹ thuật xây cất tài tình của Cụ, làm bằng những phiến đá đẽo to và những cây cột lim lớn, chưa thấy có ở một kiến trúc nào, kể cả Trung Hoa và Nhật Bản.

Vậy nhà thờ mới Truyền Tin nên theo kiểu Tây hay kiểu Ta? Kiểu gì thì nhà thờ Truyền Tin vẫn là một nhà thờ nhỏ bé về mọi phương diện. Dù vậy nhà thờ Truyền Tin vẫn phải là một công trình của giáo họ, lưu truyền qua những thế hệ mai sau. Nếu chúng ta muốn để lại một kỷ niệm đặc biệt, chỉ có cách đi theo vết chân Cụ Sáu. Bởi vì chúng ta sẽ duy trì và chuyên chở được toàn bộ công trình nghệ thuật cha ông mấy đời sáng tạo và bảo quản; mà vẫn xây dựng được một kiến trúc hòa hợp với di tích mỹ nghệ cổ xưa.

Trong buổi thảo luận, xem như toàn Ban Họ có vẻ phân vân. Sang ngày hôm sau, một người trong Ban, tôi không nhớ có phải là ông Trùm không, cho biết Ban đã hạ quyết tâm xây dựng như đồ án và xin yểm trợ. Tôi dứt khoát cũng hạ quyết tâm ... không yểm trợ việc phá hủy di tích. Khi gặp Cha Xứ, tôi có phàn nàn về việc này, Cha thờ ơ trả lời không liên quan và với thái độ bàng quan: "... kiểu mẫu thế nhưng khi xây dựng không như thế ..." Quả nhiên, nhà thờ đã xây khác xa họa đồ, làm tôi nhớ tới cổng tháp nhà thờ Kính Danh mà Cha Xứ không được liên quan!